27 Eylül 2016 Salı

Aylaklar (Melih Cevdet Anday)

İlk kez 1965 yılında yayımlanan ve Melih Cevdet'in ilk romanı olan Aylaklar'da, Şükrü Paşa Konağı'nda yaşayan Leman Hanım ve ailesiyle bu aileye farklı vesilelerle dahil olmuş insanların başından geçenler anlatılıyor. 

Anday bir röportajında, bu eserde toplum hayatının gerektirdiği sorumluluk duygusu ve ahlak değerlerinden yoksun olmanın otopsisini yaptığını söylüyor. Kitap ismiyle müsemma olarak kelimenin tam manasıyla aylak olan bir grup insanın hikayesini gözler önüne seriyor. Konakta çalışan hatta çalışmak gayesi olan bir kişi bile yok. 

İki bölümden oluşan romanın ilk bölümünde Leman Hanım, babası Şükrü Paşa'dan kalan mirasla uzun bir süre bu aylak insan kalabalığına hâmilik ediyor lakin sonunda paralar suyunu çekiyor. Bu sırada devreye ailenin damadı -roman boyunca pintilik vasfıyla karşımızda olan- Galip Bey giriyor. Ölmeden önce biriktirdiği paralarla bir apartman dairesi aldığı öğreniliyor. Bizim aylaklar cümbür cemaat o daireye yerleşiyor. Leman Hanım felç geçiriyor, onun yerini torunu Muammer alıyor... Eserin ikinci bölümü Muammer'in günlüğü biçiminde kaleme alınmış ve olaylar onun bakış açısıyla anlatılıyor. Roman, maddi çöküşlere eşlik eden manevi çöküş sürecini de işliyor. Bu sürece yazımda değinmeyeceğim zira içerikten fazlasıyla bahsettiğimi düşünüyorum. 

Kitabı okurken olayları Osmanlı'yla özdeşleştirmeden edemedim. Melih Cevdet, sanki imparatorluğun çöküş sürecini Şükrü Paşa Konağı'yla sembolize etmişti. İmparatorluğun yaşadığı değişim ve dönüşümün aileyi etkilememesi elbette beklenemezdi ve cumhuriyet dönemi yazarları da eserlerinde zaman zaman bu süreci işlediler. Aylaklar da bu romanlardan biri. Eski şaşaalı yaşantılarından vazgeçmeyi kabullenemeyen konak sakinleri nihayetinde tıpkı ülke gibi tükeniyor, dağılıyor ve yok oluyor. 

Aylaklar kesinlikle okunması gereken bir kitap. Hatta Yakup Kadri'nin Kiralık Konak adlı eseriyle peş peşe okunursa tadından yenmez diye düşünüyorum. Zira Kiralık Konak da benzeri bir süreci işlemektedir. 

Sevgiler...
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...